دلار بخریم یا یورو؟ کدام برای پس انداز بهتر است؟

بازار ارز در اقتصاد تورمی ایران برای بسیاری از خانوار ها نقش سپر دفاعی در برابر کاهش قدرت خرید را ایفا می کند. وقتی نرخ تورم سالانه در مقاطع مختلف به بالای ۴۰ درصد رسیده و ارزش ریال در برابر ارز های معتبر افت کرده است، طبیعی است که این پرسش شکل بگیرد: دلار بخریم یا یورو؟ پاسخ به این سوال صرفا مقایسه دو اسکناس نیست، بلکه تحلیل دو اقتصاد بزرگ جهان، رفتار بانک های مرکزی آن ها و اثر پذیری آن ها از تحولات سیاسی و تجاری است. در این مقاله تلاش می کنم با نگاهی داده محور و کاربردی، پیامد انتخاب هر کدام را برای پس انداز شما روشن کنم.

تحلیل دلار یا یورو برای سرمایه گذاری

دلار آمریکا ارز مرجع نظام مالی جهانی است. طبق آمار رسمی ارائه شده توسط IMF در وب سایت فدرال رزرو، بیش از ۵۸ درصد ذخایر ارزی بانک های مرکزی جهان بر اساس داده های صندوق بین المللی پول به دلار نگهداری می شود و بخش عمده تجارت جهانی با این ارز تسویه می شود. این موضوع به دلار عمق بازار، نقدشوندگی بالا و نقش لنگر قیمتی داده است. برای یک سرمایه گذار مبتدی، نقدشوندگی یعنی این که هر زمان اراده کند می تواند دارایی خود را با فاصله قیمتی کم به فروش برساند. در بازار ایران نیز بخش عمده معاملات ارزی بر محور دلار انجام می شود و همین مساله باعث شده فاصله خرید و فروش آن معمولا کمتر از سایر ارز ها باشد.

در مقابل، یورو ارز رسمی ۲۰ کشور عضو منطقه یورو است و دومین ارز پرکاربرد جهان در ذخایر ارزی و پرداخت های بین المللی به شمار می رود. سهم یورو در ذخایر جهانی حدود ۲۰ درصد است که فاصله معناداری با دلار دارد اما همچنان جایگاه قدرتمندی محسوب می شود. رفتار یورو بیش از آن که تحت تاثیر یک دولت باشد، به سیاست های بانک مرکزی اروپا و وضعیت اقتصادی مجموعه ای از کشور ها وابسته است. برای سرمایه گذار ایرانی، یورو گاهی نوسانات متفاوتی نسبت به دلار تجربه می کند، زیرا نسبت برابری یورو به دلار در بازار جهانی دائما در حال تغییر است و این نسبت می تواند بازده ریالی شما را تحت تاثیر قرار دهد.

چرا سرمایه گذاری در بازار ارز ارزشمند است؟

در اقتصادی با تورم ساختاری، نگهداری ریال به معنای پذیرش کاهش تدریجی قدرت خرید است. اگر تورم سالانه ۴۰ درصد باشد و بازده سپرده بانکی کمتر از آن قرار گیرد، در واقع بخشی از ارزش دارایی شما از بین می رود. بازار ارز در چنین شرایطی نقش پوشش ریسک تورم را بازی می کند. پوشش ریسک یعنی تبدیل دارایی به شکلی که در برابر کاهش ارزش پول ملی مقاومت بیشتری داشته باشد. تجربه سال های ۱۳۹۱، ۱۳۹۷ و ۱۴۰۱ نشان داده که جهش های ارزی معمولا هم زمان با شوک های سیاسی یا محدودیت های ارزی رخ داده و دارندگان ارز توانسته اند ارزش دارایی خود را بهتر حفظ کنند.

با این حال باید توجه داشت که بازار ارز فاقد جریان نقدی است. برخلاف سهام که سود تقسیمی دارد یا اوراق بدهی که بهره پرداخت می کند، دلار و یورو صرفا از محل افزایش قیمت بازده ایجاد می کنند. بنابراین سرمایه گذاری ارزی بیشتر مناسب افرادی است که هدف آن ها حفظ ارزش دارایی است نه ایجاد درآمد مستمر. همچنین ریسک سیاست گذاری و محدودیت های معاملاتی در این بازار وجود دارد. در نتیجه ارز می تواند بخشی از سبد دارایی باشد، اما به تنهایی نباید تمام استراتژی پس انداز را شکل دهد.

دلار بهتر است یا یورو؟ تحلیل عوامل موثر بر قیمت

قیمت دلار در ایران تابعی از چند متغیر کلیدی است: نرخ تورم داخلی، حجم نقدینگی، درآمد های ارزی حاصل از صادرات نفت و غیرنفتی، و انتظارات سیاسی. اگر رشد نقدینگی سالانه بالای ۲۵ درصد باشد و رشد اقتصادی هم زمان پایین بماند، فشار بر نرخ ارز افزایش می یابد. علاوه بر این، سیاست های فدرال رزرو آمریکا مانند افزایش نرخ بهره می تواند ارزش جهانی دلار را تقویت کند. افزایش نرخ بهره به معنای جذاب تر شدن دارایی های دلاری برای سرمایه گذاران جهانی است و این موضوع تقاضا برای دلار را بالا می برد.

بیشتر بخوانید: سهام دلاری چیست و چه تفاوتی با سهام ریالی دارد؟

یورو علاوه بر متغیر های داخلی ایران، به وضعیت اقتصادی کشور های بزرگ منطقه یورو مانند آلمان و فرانسه وابسته است. اگر اقتصاد اروپا وارد رکود شود یا بحران بدهی در یکی از اعضا تشدید شود، یورو در برابر دلار تضعیف می شود. این نسبت برابری که به آن نرخ برابری یورو به دلار گفته می شود، مستقیما بر ارزش ریالی یورو اثر دارد. بنابراین ممکن است در دوره ای دلار در جهان تقویت شود و یورو تضعیف گردد، در نتیجه بازده ریالی دلار بیشتر از یورو باشد، حتی اگر هر دو در برابر ریال رشد کنند.

مزایا و معایب سرمایه گذاری در دلار

دلار به دلیل جایگاه جهانی خود نقدشوندگی بالاتر و عمق بازار بیشتری در ایران دارد، اما این به معنای نبود ریسک نیست. پس اگر به دلار یا یورو جهت سرمایه گذاری فکر می کنید، بد نیست به مزایا و معایب هر کدام توجه داشته باشید.

مزایا

• نقدشوندگی بالا و فاصله کم بین قیمت خرید و فروش
• همبستگی بالا با شوک های سیاسی داخلی و امکان پوشش سریع ریسک
  نقش ارز مرجع در تجارت جهانی

معایب

• حساسیت شدید به اخبار سیاسی و مذاکرات
  احتمال مداخله مستقیم سیاست گذار در بازار داخلی
  نبود بازده دوره ای مانند سود یا بهره

مزایا و معایب سرمایه گذاری در یورو

یورو به عنوان ارز دوم جهان می تواند ابزار تنوع بخشی باشد، اما رفتار آن پیچیده تر از دلار است.

مزایا

• امکان تنوع بخشی ارزی و کاهش ریسک تمرکز بر یک ارز
• تاثیر پذیری متفاوت از سیاست های اروپا نسبت به آمریکا
• کاربرد گسترده در سفر و تجارت با اروپا

معایب

• نقدشوندگی کمتر نسبت به دلار در بازار داخلی
• وابستگی به وضعیت اقتصادی چند کشور به طور هم زمان
• تاثیر پذیری مضاعف از نرخ برابری یورو به دلار

تحلیل سرمایه گذاری روی دلار یا یورو در کوتاه مدت و بلند مدت

در کوتاه مدت، بازار ارز بیش از هر چیز به انتظارات و اخبار واکنش نشان می دهد. اگر ریسک سیاسی افزایش یابد یا سیگنال منفی از مذاکرات مخابره شود، دلار معمولا سریع تر واکنش نشان می دهد. در چنین شرایطی، معامله گران علاقه مند به سرمایه گذاری کوتاه مدت بیشتر به سراغ سرمایه گذاری در دلار می روند که عمق بازار بیشتری دارد. قیمت یورو نیز رشد می کند، اما بازده آن ممکن است تحت تاثیر تغییرات هم زمان در نرخ برابری جهانی قرار گیرد. بنابراین برای افق های زمانی کوتاه، نقدشوندگی و سرعت واکنش بازار اهمیت بیشتری دارد.

بیشتر بخوانید: بهترین سرمایه گذاری در زمان تحریم در بازار ایران

در سرمایه گذاری بلند مدت، تفاوت اصلی دلار یا یورو به قدرت اقتصاد های پشتوانه این ارز ها باز می گردد. آمریکا همچنان بزرگ ترین اقتصاد جهان از نظر تولید ناخالص داخلی اسمی است و دلار جایگاه مسلط خود را حفظ کرده است. اروپا نیز بلوک اقتصادی بزرگی است اما با چالش هایی مانند رشد پایین و بحران های مقطعی بدهی مواجه بوده است. برای سرمایه گذار بلند مدت ایرانی، هر دو ارز می توانند ابزار حفظ ارزش باشند، اما ترکیب آن ها در کنار دارایی هایی مانند طلا یا صندوق های مبتنی بر طلا می تواند استراتژی متعادل تری ایجاد کند.

بالاخره؛ دلار بخرم یا یورو؟

اگر هدف شما صرفا حفظ ارزش دارایی در برابر تورم داخلی است و به نقدشوندگی سریع اهمیت می دهید، دلار انتخاب ساده تر و کم دردسر تری است. اما اگر به دنبال تنوع بخشی هستید و می خواهید ریسک خود را میان دو اقتصاد بزرگ تقسیم کنید، نگهداری بخشی از دارایی در یورو می تواند منطقی باشد. به همین دلیل نمی توان پاسخ قطعی برای همه صادر کرد؛ میزان ریسک پذیری و ترکیب کلی سبد دارایی شما در انتخاب تان اثر می گذارد. به یاد داشته باشید که ما نمی توانیم جهت باد تورم را تغییر دهیم، اما می توانیم با انتخاب هوشمندانه ارز، فشار آن بر پس انداز خود را مدیریت کنیم.