خانه / وبلاگ و مقالات / آنچه که در مورد کرادفاندینگ باید بدانید

آنچه که در مورد کرادفاندینگ باید بدانید

crowdfunding.png

کرادفاندینگ از دو بخش crowd و funding تشکیل شده است که معنی تامین مالی از یک جمع را می‌دهد و در فارسی به تامین مالی جمعی ترجمه شده است. کرادفاندنیگ شیوه جدیدی برای تامین تمام یا بخشی از سرمایه نقدی مورد نیاز جهت شروع یا انجام یک فعالیت مشخص است، که در سطح جهانی نیز از سال ۲۰۰۶ مورد استفاده رسمی قرار گرفته است. در این روش، که سرمایه‌گذاری اجتماعی نیز نامیده می‌شود، مشارکت‌های نقدی افراد مختلفی از یک جامعه، برای یک هدف مشخص، از طریق زیرساخت‌های اینترنتی و عموما از طریق پلتفرم‌هایی که برای این منظور ایجاد شده‌اند، جذب می‌شود.  

در یک پلتفرم تامین مالی جمعی ، این امکان در اختیار صاحبان طرح، ایده یا کسب‌وکار گذاشته می‌شود تا نسبت به معرفی طرح‌های خود اقدام کنند. طرح‌های ارائه ‌شده در پلتفرم مورد بررسی اولیه قرار گرفته و در صورت داشتن شرایط حداقلی، برای نمایش تائید می‌شوند. کاربران پلتفرم (تامین‌کنندگان یا سرمایه‌گذاران خُرد) می‌توانند این طرح‌ها را مشاهده کرده و در صورت تمایل به مشارکت، بخشی از سرمایه مورد نیاز طرح را تامین کنند. بسته به مدل فعالیت پلتفرم، ممکن است حمایت به صورت هدیه باشد (مدل اهدا) یا در قبال آن پاداشی به حامی ارائه شده (مدل پاداش)،‌ یا حامی در سود و زیان طرح یا کسب‌وکار مشارکت داده شود (مدل مشارکت) یا اینکه تعهد شود که سرمایه وی همراه با سود آن در طی شرایط معینی برگشت داده ‌شود.

پس از موفقیت در تامین سرمایه، اطلاعات کامل و آخرین وضعیت اجرای فعالیت‌های مربوط به طرح از طریق صفحه آن در پلتفرم در دسترس کاربران خواهد بود؛ مثلا اینکه یک طرح با چه شرایطی تامین سرمایه شده است، سرمایه مورد نیاز آن چقدر بوده است، چه کسانی روی آن سرمایه‌گذاری کرده‌اند، وضعیت فعلی اجرای طرح به چه صورتی است، چه گزارش‌هایی از اجرای طرح در اختیار مخاطبین قرار داده‌ شده است و نظایر آنها.

یکی از اصطلاحاتی که در حوزه تامین مالی جمعی ممکن است زیاد به گوش شما بخورد، سیاست «همه یا هیچ» است. طبق این سیاست، درصورتی که طرحی بتواند سرمایه مورد نیاز خود را در طی بازه زمانی مشخصی تامین کند، موفق تلقی شده، در غیر این صورت از حلقه تامین سرمایه خارج شده و سرمایه مشارکت‌کنندگان به آنها برگشت داده می‌شود. این سیاست متقاضیان تامین مالی را به سمتی سوق می‌دهد که حداقل سرمایه‌ای را اعلام کنند که با دریافت آن طرح‌شان عملی می‌شود. همچنین اگر حامیان فعلی ببینند که طرح مناسبی به دلیل عدم حمایت کامل دارد به انتهای زمان تعیین شده نزدیک شده و از دور خارج می‌شود، با توجیه دیگر حامیان و جذب حمایت آن‌ها سعی می‌کنند از این امر جلوگیری کنند. نقطه مقابل این سیاست، تامین مالی «شناور» است. در این حالت، هر مقداری از سرمایه مورد نیاز که تامین شود، به مجری تحویل داده می‌شود تا مطابق آن طرح خود را جلو ببرد. حالت‌های ترکیبی از این دو سیاست نیز قابل تصور است.

تامین مالی جمعی فراتر از یک شیوه تامین نقدینگی است. چرا که از آنجایی که افراد زیادی در تامین مالی مشارکت می‌کنند، سطح مشارکت می تواند همانند یک تحقیقات بازار برای میزان موفقیت یک طرح تلقی شود و هر کدام از این حامیان در آینده سفیران و تبلیغ‌کنندگان بالقوه طرح خواهند بود. شبکه‌سازی، تعریف روابط غیررسمی، اعتبارسنجی، بهبود ایده و ... از دیگر نتایج استفاده از این شیوه تامین مالی است.

نکته کلیدی که در خصوص چرایی موفقیت تامین مالی جمعی مطرح است، نقش رابطه‌گری آن به جای واسطه‌گری است. ابزارها و نهادهای پولی و مالی (نظیر بانک،‌ بورس، سرمایه‌گذاران جسور و ...) واسط بین درخواست‌کنندگان و تامین‌کنندگان منابع مالی هستند، یعنی تامین‌کنندگان منابع‌شان را در اختیار آنها می‌گذارند و این ابزارها و نهادها با صلاحدید خود، آنها را در طرح‌های مختلف سرمایه‌گذاری می‌کنند. اما در تامین مالی جمعی ، پلتفرم‌ها تنها رابط بین دو طرف بوده و آنها را به هم متصل می‌کنند. یعنی خود سرمایه‌گذار تعیین می‌کند و تصمیم می‌گیرد که سرمایه‌اش را به کدام طرح مشخص اختصاص دهد و ریسک این تصمیم را نیز خود بر عهده می‌گیرد. رابطه‌گری در دنیای تجاری با عنوان «اقتصاد مشارکتی» شناخته می‌شود و هدف آن حذف واسطه‌هاست. احتمالا اکثر ما با مصادیق اقتصاد مشارکتی در حوزه‌های مختلف حمل‌ونقل (اسنپ و تپسی)، گردشگری (اتاقک)، خرید و فروش (دیوار، شیپور، مارکت‌پلیس دیجیکالا) و ... آشنا هستیم.  

توسعه سریع این شیوه تامین سرمایه، باعث شد که دانشگاه MIT در گزارش سال ۲۰۱۲ خود، تامین مالی جمعی را یکی از ده‌ فناوری برتر متاثر کننده جهان معرفی کند. سازمان بین‌المللی كار نیز معتقد است که تامین مالی جمعی می‌تواند با واقعیت‌بخشی به فعالیت‌های اجتماعی و كارآفرینانه از طریق حمایت‌های جمعی، سرعت‌بخش توسعه اقتصاد محلی، ایجاد شغل و كاهش فقر در جوامع باشد.

مقایسه روند رشد تامین مالی جمعی در مقایسه با سرمایه‌گذاری جسورانه و فرشتگان کسب‌وکار نیز اهمیت روزافزون تامین مالی جمعی را نشان می‌دهد. در حال حاضر حجم جهانی سرمایه تامین‌شده با این شیوه بیشتر از حجم سرمایه تامین‌شده توسط فرشتگان کسب‌وکار یا سرمایه‌گذاران جسور است.