شرکت همشون باید مدام سلامت مالیشون رو چک کنن تا بتونن برای آینده شون برنامه ریزی بهتری داشته باشن. برای همین سراغ شاخص های زیادی میرن که نسبت بدهی یکی از اونهاست. این نسبت میگه چه سهمی از دارایی های شرکت از طریق بدهی تأمین شده و تا چه حد شرکت به طلبکاران وابسته هست. پس یعنی افزایش بیش از حد بدهی ریسک مالی و فشار نقدینگی رو بالا میبره و در مقابل نسبت بدهی پایین، ثبات و استقلال مالی یه شرکت رو نشون میده. به همین دلیل هست که کاهش بدهی و بهبود نسبت اون اهمیت زیادی داره و همه شرکتهای بزرگ و کوچیک تلاش میکنن با روشهای مختلف وضعیت خودشون رو بهتر کنن.
نسبت بدهی چیست؟
نسبت بدهی یا debt-to-equity ratioیه نسبت مهم مالیه که نشون میده چه بخشی از دارایی های یک شرکت از طریق بدهی، تأمین شدند.
نسبت بدهی چه کاربردی داره؟
توی تحلیل های مالی این نسبت اهمیت خیلی زیادی دارد و مدیران، سرمایه گذارها و حتی اعتباردهندگان برای موارد زیر ازش استفاده میکنن:
- برای ارزیابی و مدیریت ریسک مالی شرکت که نشون میده شرکت تا چه حد به بدهی متکی هست. نسبت بالا یعنی ریسک مالی بیشتر و احتمال ناتوانی در بازپرداخت تعهدات شرکت هست. در شرایط رکود اقتصادی این موضوع خیلی مهمه.
- برای تصمیم گیری و سرمایه گذاری کاربرد زیادی داره. برای مثال در تیمهای کرادفاندینگ که پروژه های سرمایه گذاری معرفی میشن، کارشناس ها اول با استفاده از نسبت بدهی، میزان امنیت سرمایه گذاری رو میسنجند. حالا این وسط هر چقدر یه شرکت نسبت بدهی متعادلتری داشته باشه، گزینه بهتری برای سرمایه گذاری هست.
- بانکها وقتی میخوان به یک شرکت وام بدن یا وقتی همون تیمهای کرادفاندینگ میخوان به سرمایه پذیرها سرمایه بدن، اول نسبت بدهی اونا را بررسی میکنن تا به توان بازپرداخت وام پی ببرن. اگه نسبت بدهی یه شرکت بالا باشه، درخواست تسهیلاتش رد میشه.
انواع نسبت بدهی را بشناسید
نسبت بدهی انواع مختلفی داره که هر کدوم نشون میدن چه بخشی از منابع مالی شرکت با کمک بدهی ها تأمین شدن. پایین به همه انواع این شاخص پرداختیم
نسبت بدهی به سرمایه
همه این نسبتها برای بررسی میزان استفاده از اهرم مالی به کار میرن و هر چقدر نسبت بالاتر بره، نشون ریسک مالی هست.
فرمول محاسبه نسبت بدهی به سرمایه هم به صورت زیر هست:
برای مثال اگه فرض کنیم میزان بدهی یه شرکت ۶۰۰ و حقوق صاحبان سهام ۴۰۰ هست. در این صورت باید نسبت بدهی به سرمایه رو اینطوری حساب کنیم:
۶۰۰÷(۶۰۰+۴۰۰)=۰.۶
نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام
این نسبت فشار بدهی های کوتاه مدت بر سرمایه مالکان رو نشان میده و برای سنجش ریسک نقدینگی استفاده میشه. حالا هر چقدر عدد بالاتر باشه، برای مدیر شرکت یه هشدار برای کمبود نقدینگی هست.
فرمول نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام به شکل زیر:
برای مثال فرض کنید بدهی جاری ۲۰۰ و حقوق صاحبان سهام ۴۰۰ هست. در این صورت نسبت بدهی جاری به حقوق صاحبان سهام به صورت زیر میشه:
۲۰۰÷۴۰۰=۰.۵
نسبت بدهی غیرجاری به حقوق صاحبان سهام
یه نوع دیگه از نسبت به بدهی، غیرجاری و نسبت به حقوق صاحبان سهام هست که میزان بدهی های بلندمدت رو نسبت به سرمایه مالکان نشون میده. این نسبت بیشتر برای ارزیابی ریسک مالی بلندمدت کاربرد
داره و در شرکت های سرمایه بر، خیلی بالاست.
فرمول نسبت بدهی غیرجاری به حقوق صاحبان سهام به صورت پایینه:
فرض کنید یه شرکت ۳۰۰ بدهی غیرجاری و حقوق صاحبان سهامش ۴۰۰ هست. توی این شرایط نسبت بدهی این شرکت به صورت زیر میشه:
۳۰۰÷۴۰۰=۰.۷۵
نسبت دارایی های ثابت به حقوق صاحبان سهام
حالا بیاید در مورد یه نسبت دیگه صحبت کنیم که نشون میده دارایی های ثابت یه شرکت تا چه حد از محل سرمایه مالکان تأمین شدن. اگه میزان این نسبت از ۱ بیشتر بشه، نشون میده بخشی از دارایی ثابت با بدهی تأمین شده. اما نسبت بالا میتونه نشانه فشار مالی بلندمدت هم باشه.
فرمول نسبت دارایی های ثابت به حقوق صاحبان سهام
برای مثال اگه دارایی ثابت یه شرکت ۵۰۰ و حقوق صاحبان سهام ۴۰۰ باشه، نسبت دارایی های ثابت به حقوق صاحبان سهام به صورت زیر محاسبه میشه:
۵۰۰÷۴۰۰=۱.۲۵
نسبت حقوق صاحبان سهام به دارایی های ثابت
این نسبت درست برعکس نسبت قبلی هست و میزان پوشش دارایی های ثابت توسط سرمایه مالکان رو نشان میده. در این نسبت هر چقدر عدد به دست اومده بالاتر باشه، نشونه ثبات و امنیت مالی شرکت هست. اگر مقدار اون از ۱ کمتر بشه، یعنی شرکت بدهی خیلی زیادی داره.
فرمول محاسبه نسبت حقوق صاحبان سهام به دارایی های ثابت به صورت پایینه:
طبق این فرمول اگه حقوق صاحبان سهان ۴۰۰ و دارایی ثابت ۵۰۰ باشه، پس نسبت حقوق صاحبان سهام به دارایی های ثابت به صورت زیر هست:
۴۰۰÷۵۰۰=۰.۸
نسبت بدهی به حقوق مالکانه
یکی دیگه از انواع نسبت بدهی که برای بررسی وضعیت مالی شرکتها خیلی مهمه، نسبت مالکانه هست. این نسبت سهم حقوق صاحبان سهام از کل دارایی ها رو نشان میده و یه معیار خیلی مهم برای سنجش استقلال مالی شرکت محسوب میشه.
اگه نسبت مالکانه یه شرکت خیلی بالا باشه، یعنی این شرکت برای تأمین نقدینگی خیلی به بدهی وابستگی نداره.
فرمول محاسبه نسبت بدهی به حقوق مالکانه:
برای مثال اگه حقوق صاحبان سهام ۴۰۰ و کل دارایی های یه شرکت ۱۰۰۰ باشه، در این صورت نسبت مالکانه به صورت زیر محاسبه میشه:
۴۰۰÷۱.۰۰۰=۰.۴
نسبت پوشش بهره
این نسبت توان شرکت در پرداخت هزینه بهره بدهی ها رو نشان میده و جالبه که بدونید یکی از مهم ترین شاخص های توان بازپرداخت بدهی محسوب میشه. اگه میزان اون از ۱ کمتر بشه، نشونه خطر هست.
فرمول نسبت پوشش بهره:
برای مثال اگر سود عملیاتی یه شرکت ۲۰۰ و هزینه بهره ۴۰ بشه، در این صورت نسبت پوشش بهره به صورت پایین میشه:
۲۰۰÷۴۰= 5
نسبت پوشش بدهی
این نسبت توان شرکت در بازپرداخت اصل و فرع بدهی ها رو میسنجه و بر اساس جریان نقدی عملیاتی محاسبه میشه. جالبه بدونید تیمهای کرادفاندینگ و بانک ها برای اعطای وام به شرکتها خیلی روی نسبت پوشش بدهی تاکید دارن.
بیشتر بخوانید: کرادفاندینگ چیست؟
فرمول محاسبه نسبت پوشش بدهی:
مثلا اگه تو یه شرکت جریان نقدی عملیاتی ۳۰۰ و کل بدهی ها ۶۰۰ باشه، نسبت پوشش بدهی اون شرکت به صورت پایین میشه:
۳۰۰÷۶۰۰ = 0.۵
نسبت بدهی بالا و پایین در شرکت ها نشان دهنده چیست؟
نسبت بدهی بالا و پایین هر کدوم پیام مشخصی درباره وضعیت مالی و ریسک شرکت ارائه میدن. نسبت بدهی بالا نشون دهنده موارد زیر هست:
- وابستگی زیاد شرکت به بدهی برای تأمین مالی
- ریسک مالی بالا و افزایش احتمال ناتوانی در بازپرداخت تعهدات
- هزینه بهره بیشتر و فشار بر جریان های نقدی
- حساسیت شدید شرکت به رکود اقتصادی یا کاهش فروش
توی شرکتهای سرمایه بر یا در حال توسعه این موارد زیاد دیده میشه و کاملاً طبیعی هست.
حالا اگه نسبت بدهی پایین باشه، نشانه مدیریت مالی محتاطانه هست و از موارد زیر حکایت داره:
- اتکای بیشتر شرکت به حقوق صاحبان سهام
- ثبات مالی و ریسک کمتر برای طلبکاران و سرمایه گذاران
- توان بهتر در دریافت وام جدید در صورت نیاز
- هزینه مالی کمتر و جریان نقدی باثبات تر
بیشتر بخوانید: نسبت اهرمی چیست + فرمول انواع نسبت اهرمی کاربرد آن
نسبت بدهی چه اطلاعاتی به ما میدهد؟
بالاتر خلاصه وار گفتیم نسبت بدهی چه کاربردی داره اما برای اینکه مبحث رو کامل کنیم و اطلاعات بیشتری ارائه بدیم لازمه در مورد اطلاعاتی که با این نسبت به دست میاریم، صحبت کنیم.
- میزان اتکای شرکت به بدهی: شاید بتونیم بگیم اولین داده های نسبت بدهی، نشون دادن دارایی هایی هست که از طریق بدهی تامین شدن. پس هر چی عدد بالاتر باشه، نشون میده دارایی های بیشتری از طریق بدهی تأمین شدن.
- نشون دادن سطح ریسک مالی و توان بازپرداخت: وقتی نسبت بدهی یه شرکت بالا باشه، نشون میده توانایی زیادی در بازپرداخت تعهداتش نداره.
- استقلال یا وابستگی مالی شرکت: نسبت بدهی پایین نشان دهنده استقلال مالی و اتکای بیشتر به سرمایه مالکان هست و نسبت بالا وابستگی بیش از حد به بانک ها و طلبکاران رو نشون میده.
- ساختار سرمایه شرکت: نسبت بدهی ترکیب بدهی و حقوق صاحبان سهام رو نشان میده و مدیران شرکت هم از این نسبت برای انتخاب ساختار سرمایه استفاده میکنن.
- مبنای مقایسه و تحلیل روند: نسبت بدهی امکان مقایسه شرکت ها در یک صنعت رو فراهم و تغییرات اون در طول زمان، روند ریسک یا ثبات مالی شرکت رو مشخص میکنه.
جمع بندی
نسبت بدهی یه شاخص خیلی مهم برای ارزیابی سلامت مالی شرکت ها و سازمانهاست. توی این نسبت به بدهی، ریسک مالی و ساختار سرمایه یه شرکت پرداخته میشه و به همین دلیل تصمیم گیری برای سرمایه گذاری براتون راحتتر میکنه. توی شرکتی که بدهی ها به شکل درست مدیریت و دارایی های مولد زیاد بشه، فشار مالی کم میشه و این به معنای افزایش بهره وری اون شرکت هست.
شرکت ها با از روشهایی مانند تسویه بدهی های پرهزینه، فروش دارایی های مازاد، افزایش سودآوری و مذاکره با بستانکاران، روی نسبت بدهی تاثیر مستقیم و مثبت میذارن. هدف از این کار ایجاد ثبات مالی هست و از طرفی هم بتونن ازش به عنوان یه اهرم مالی برای رشد و توسعه استفاده کنند.
این مطلب صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و نباید به عنوان توصیه مالی یا حقوقی تلقی شود.
توجه مهم: محتوای ارائه شده در این مقاله/وبلاگ صرفاً با هدف اطلاعرسانی و آموزشی تولید شده است و به هیچ عنوان نباید به عنوان مشاوره مالی، حقوقی یا سرمایهگذاری شخصی تلقی شود. تمامی اطلاعات بر اساس دادههای موجود در زمان انتشار جمعآوری شدهاند و هرگونه اقدام مالی بر اساس اطلاعات این مقاله، کاملاً بر عهده کاربر است. توصیه اکید میشود قبل از هر تصمیم، با مشاور مالی دارای مجوز مشورت کنید.