تصور کنید قصد دارید سرمایه ارزشمند خود را در اقیانوس بازارهای مالی ایران به حرکت درآورید؛ در این مسیر پرفراز و نشیب، امنیت سرمایه درست به اندازه سودآوری آن اهمیت دارد. در بازار سرمایه، چینش پرتفوی بدون در نظر گرفتن سهام تدافعی مانند گروه غذایی، ریسک مالی شما را به شدت افزایش میدهد.
صنعت غذا به دلیل ماهیت استراتژیک و نیاز همیشگی جامعه به کالاهای مصرفی، حکم همان ابزار ایمنی را دارد که حتی در بدترین طوفانهای اقتصادی و سیاسی، بقای سرمایه شما را تضمین میکند و اجازه نمیدهد کشتی سرمایه گذاری شما به سادگی غرق شود. در ادامه بهترین سهام غذایی برای خرید در این دوران را به شما معرفی خواهیم کرد.
از سرمایه گذاری در حوزه صنایع غذایی چه میدانیم؟
صنعت غذایی در ادبیات مالی جهان و بورس اوراق بهادار تهران به عنوان یک صنعت تدافعی شناخته می شود؛ به این معنا که عملکرد آن وابستگی کمتری به چرخههای رونق و رکود اقتصادی دارد. منطق پشت این نام گذاری بسیار ساده اما عمیق است: انسان ها در هر شرایطی، چه در زمان صلح و رفاه و چه در زمان جنگ و بحرانهای مالی، نیاز به خوردن و آشامیدن دارند. شاید در دوران رکود اقتصادی، خرید خودروی لوکس، مبلمان جدید یا سفرهای تفریحی از سبد خانوار حذف شود، اما خرید نان، لبنیات، روغن و ماکارونی هرگز متوقف نمیشود. همین ویژگی باعث میشود که در مواقع ریزش های سنگین بورس، سهام غذایی نوسانات کمتری را تجربه کند.
از سوی دیگر، سرمایه گذاری در این حوزه رابطه تنگاتنگی با نرخ تورم دارد و شرکت های غذایی توانایی بالایی در انتقال تورم به مصرف کننده نهایی دارند. زمانی که قیمت مواد اولیه گران میشود، شرکتهای غذایی مجوز افزایش نرخ محصولات خود را دریافت می کنند و از آنجا که تقاضا برای این محصولات باکشش پایین است، مشتریان مجبور به خرید با قیمت جدید هستند. این صنعت میتواند قدرت خرید سهامداران را در بلندمدت حفظ کند. بنابراین، آنچه از سرمایه گذاری در این حوزه می دانیم ترکیبی از امنیت نسبی، جریان نقدینگی پایدار و همبستگی مثبت با تورم است.
پیتر لینچ از مدیران صندوق فیدلیتی مگلان در اینباره میگوید: پیتر لینچ به شما توصیه نمیکند که سهام فروشگاه مورد علاقهتان را صرفا به این دلیل بخرید که از خرید در آنجا لذت میبرید یا سهام یک تولیدکننده را بخرید چون محصول مورد علاقهتان را میسازد. دوست داشتن یک فروشگاه، یک محصول یا یک رستوران دلیل خوبی است تا به آن شرکت علاقهمند شوید و آن را در لیست تحقیقات خود قرار دهید، اما دلیل کافی برای خرید سهام آن نیست! هرگز در هیچ شرکتی سرمایهگذاری نکنید مگر اینکه تکالیف خود را در مورد چشمانداز درآمدی، وضعیت مالی، موقعیت رقابتی و برنامههای توسعه آن انجام داده باشید.
نگاهی به تاریخچه ورود سهام غذایی به بورس
تاریخچه حضور شرکتهای مواد غذایی در بازار سرمایه ایران به دههها قبل باز میگردد و ریشه در صنعتی شدن فرآیند تولید غذا در کشور دارد. نمادهای قدیمی و استخواندار این گروه، اغلب بازماندگان دوران طلایی توسعه صنعتی در دهههای ۴۰ و ۵۰ شمسی هستند که پس از انقلاب اسلامی ملی شده و سپس در فرآیند خصوصیسازی راهی تالار شیشهای بورس شدند. به عنوان مثال، گروه صنعتی مینو که فعالیت خود را از سال ۱۳۳۸ آغاز کرد، یکی از پیشگامان این عرصه است که با ورود به بورس، راه را برای شفافیت مالی سایر غولهای غذایی باز کرد.
در طول سالیان متمادی، این صنعت از شرکتهای کوچک و تکمحصولی به سمت هلدینگهای بزرگ و چندرشتهای حرکت کرده است. امروز تالار بورس میزبان طیف وسیعی از شرکتهاست؛ از تولیدکنندگان روغن و لبنیات گرفته تا کارخانجات عظیم ماکارونی و شیرینیجات که هر کدام سهمی از سفره ایرانیان را در اختیار دارند و تاریخچهای پر از نوسان اما رو به رشد را در بازار سرمایه ثبت کردهاند.
بیشتر بخوانید: بهترین سرمایه گذاری در زمان جنگ
معرفی بهترین نمادهای صنعت غذایی برای سرمایه گذاری
پیش از آنکه وارد معرفی نمادها شویم، باید بدانید که بهترین سهام غذایی برای خرید یک صفت نسبی است و به افق سرمایهگذاری شما بستگی دارد. با این حال، شرکتهایی که زنجیره تامین کامل، برند قدرتمند و سهم بازار بالایی دارند، همواره در صدر لیست تحلیلگران قرار میگیرند. در ادامه پنج لیدر قدرتمند این صنعت را بررسی میکنیم.
نماد غکورش
صنعت روغن خوراکی به دلیل استراتژیک بودن کالا، همیشه مورد توجه دولت و بازار بوده است. شرکت صنعت غذایی کورش با نماد «غکورش» یکی از ستارگان این گروه است که با برندهای محبوبی چون اویلا و فامیلا سهم بازار عظیمی را در اختیار دارد. مزیت رقابتی اصلی این نماد، شبکه توزیع بسیار قدرتمند و مدیریت موجودی مواد اولیه است.
با حذف ارز ترجیحی ۴۲۰۰ تومانی، اگرچه سرمایه در گردش موردنیاز این شرکتها افزایش یافت، اما آزادسازی قیمتها باعث شد حاشیه سود واقعیتری شناسایی کنند. غکورش به دلیل داشتن جریان نقدینگی قوی و حمایتهای حقوقی، نوسانات هیجانی کمتری نسبت به همگروهیهای کوچکتر خود دارد و گزینهای امن برای سهامداران محسوب میشود.
نماد غزر
شرکت زر ماکارون با نماد «غزر» در سالهای اخیر یکی از لیدرهای بیچونوچرای بهترین سهام غذایی بورس بوده است. داستان جذاب این سهم در جایگزینی ماکارونی به جای برنج در سفره ایرانیان نهفته است؛ هرچقدر تورم باعث کاهش قدرت خرید و حذف برنج شود، تقاضا به سمت ماکارونی سرریز میشود.
غزر با داشتن سیلوهای عظیم ذخیره گندم و خطوط تولید مدرن، عملاً یک شرکت خودکفاست که نهتنها بازار داخلی را قبضه کرده، بلکه نیمنگاهی جدی به صادرات دارد. تحلیلگران معتقدند که طرحهای توسعهای این شرکت در حوزه فروکتوز و شیرینیجات صنعتی، پتانسیل جهش سودآوری را در بلندمدت برای سهامدارانش به ارمغان خواهد آورد.
نماد غمینو
گروه صنعتی مینو با نماد «غمینو» نوستالژیکترین و در عین حال یکی از مدرنترین مجموعهها در زمره بهترین سهام گروه غذایی است. محصولات این شرکت از پفک نمکی تا بیسکویت ترد، دهههاست که مشتری وفادار دارند و این یعنی «خندق اقتصادی» قدرتمند. در شرایط تورمی، تنقلات و شیرینیجات به دلیل قیمت واحد پایین، همچنان در سبد خرید خانوار باقی میمانند.
غمینو به دلیل دارا بودن داراییهای ملکی ارزشمند و همچنین شبکه توزیع مویرگی انحصاری، از نظر ارزش دارایی وضعیت بسیار مطلوبی دارد و برای سرمایهگذارانی که به دنبال سهام بنیادین و داراییمحور هستند، گزینهای ایدهآل به شمار میرود.
نماد غگلپا / غشصفا
صنعت لبنیات در بورس ایران بسیار گسترده است، اما شرکتهای زیرمجموعه پگاه مانند شیر پاستوریزه پگاه گلپایگان یا شیر اصفهان (غشصفا) از نظر بنیادی وضعیت متمایزی دارند.
چالش اصلی این گروه قیمتگذاری دستوری شیر خام و محصولات نهایی است، اما شرکتهایی که سبد محصولات متنوعی دارند، میتوانند از تله قیمتگذاری دستوری فرار کنند. غگلپا به دلیل تمرکز بر محصولات صادراتی و پنیرهای سخت، حاشیه سود بهتری نسبت به شرکتهایی دارد که صرفا شیر نایلونی تولید میکنند و این موضوع آن را به نگینی در گروه لبنی تبدیل کرده است.
نماد غگل
شرکت گلوکوزان با نماد «غگل» شاید برای مصرفکننده عادی شناخته شده نباشد، اما برای سرمایهگذاران حرفهای یک جواهر پنهان است. این شرکت تولیدکننده محصولات مشتق از ذرت (نشاسته، گلوکز، روغن ذرت) است که به عنوان ماده اولیه در صنایع شیرینی، شکلات و نوشابه سازی استفاده میشود.
مدل کسبوکار غگل B2B (فروش به سایر کارخانجات) است، بنابراین هزینههای سنگین بازاریابی و تبلیغات را ندارد. با توجه به وابستگی صنایع غذایی دیگر به محصولات گلوکوزان، این شرکت تقاضای پایداری دارد و نوسانات نرخ جهانی ذرت و نرخ ارز، تاثیر مستقیمی بر سودآوری آن میگذارد که در جهت رشد سود عمل کرده است.
لیست سایر شرکتهای فعال بورسی در حوزه غذا
| نام شرکت | نماد بورسی | زمینه فعالیت |
| کشت و صنعت پیاذر | غاذر | پودر سوخاری و بهبود دهنده |
| سالمین | غسالم | کیک و کلوچه |
| بیسکویت گرجی | غگرجی | بیسکویت و ویفر |
| پگاه آذربایجان غربی | غشاذر | لبنیات و آبمیوه |
| بهنوش ایران | غبهنوش | نوشیدنی و ماءالشعیر |
| لبنیات کالبر | غالبر | پنیر و لبنیات |
| مارگارین | غمارگ | روغن گیاهی |
| دشت مرغاب (یک و یک) | غدشت | کنسرو و ترشیجات |
تحلیل روند صعود و نزول سهام غذایی
روند حرکتی سهام غذایی در بورس تهران از الگوهای فصلی و تورمی پیروی می کند و کمتر دچار هیجانات کاذب سفتهبازی می شود. در سناریوهای صعودی، زمانی که انتظارات تورمی در جامعه بالا می رود و نرخ دلار در بازار آزاد جهش پیدا میکند، سهام غذایی به عنوان اولین پناهگاه مورد توجه قرار میگیرند. دلیل این امر، سرعت بالای بهروزرسانی نرخ فروش محصولات در این شرکتهاست. برخلاف صنایع پیمانکاری یا یوتیلیتی که قراردادهای بلندمدت با نرخ ثابت دارند، یک شرکت لبنی یا بیسکویتسازی میتواند ماهانه نرخهای خود را تعدیل کند. بنابراین، در دورههای جهش ارزی، نمودار این سهام با یک تاخیر زمانی کوتاه، روندی صعودی و شارپ به خود میگیرد که ناشی از رشد سود اسمی است.
اما در روی دیگر سکه و در روند های نزولی، چالش اصلی این صنعت «کاهش قدرت خرید خانوار» و «رکود تورمی» است. اگر افزایش قیمت محصولات از حد تحمل مصرف کننده فراتر رود، حجم فروش (تعداد) کاهش مییابد و شرکت ها با مشکل انباشت موجودی انبار مواجه می شوند. همچنین، ریسک های سیاسی مانند ممنوعیتهای ناگهانی صادراتی (برای تنظیم بازار داخلی) میتواند روند صعودی این سهام را سرکوب کند. بنابراین، نزول در این گروه ناشی از دخالتهای دولتی در قیمت گذاری یا افزایش شدید هزینههای سربار و بسته بندی است که حاشیه سود شرکت را میبلعد. هوشمندی سرمایه گذار در این است که سهمی را انتخاب کند که قدرت برندش اجازه افزایش قیمت بدون ریزش مشتری را بدهد.
بهترین سهام گروه غذایی رو چگونه باید انتخاب کنیم؟
برای انتخاب بهترین گزینه در میان انبوهی از نمادهای غذایی، اولین فیلتر شما باید بررسی نسبت قیمت به درآمد باشد. هرگز فریب P/E گذشتهنگر را نخورید، زیرا سود سال گذشته لزوما تکرار نمیشود. باید بررسی کنید که شرکت مورد نظر در گزارشهای ماهانه خود آیا توانسته نرخ فروش خود را متناسب با تورم افزایش دهد یا خیر؟ شرکتهایی که نرخ رشد فروش ماهانهشان از نرخ تورم نقطه به نقطه کشور عقبتر باشد، در حال کوچک شدن هستند و گزینههای مناسبی برای خرید نیستند. همچنین توجه به ترکیب سهامداران عمده بسیار حیاتی است؛ شرکتهایی که سهامدار عمده فعال و خوشنامی دارند، از نقدشوندگی بالاتری برخوردارند.
معیار دوم و بسیار حیاتی، بررسی «دوره وصول مطالبات» و وضعیت سرمایه در گردش شرکت است. در شرایط تورمی ایران، نقدینگی حکم اکسیژن را دارد. شرکتی که محصولاتش را نسیه میفروشد و پولش را شش ماه بعد میگیرد، در واقع دارد سودش را به خریداران هدیه میدهد، زیرا ارزش آن پول در شش ماه کاهش یافته است. بهترین سهام غذایی متعلق به شرکتی است که قدرت چانهزنی بالایی دارد، پول مواد اولیه را مدتدار پرداخت میکند اما محصولاتش را نقد میفروشد (جریان نقد عملیاتی مثبت). شرکت هایی مانند فروشندگان تنقلات و روغن که کالایشان گردش بالایی دارد، در این زمینه برتری دارند و سود باکیفیتتری نسبت به سایرین میسازند.
عوامل موثر بر پر سود بودن سهام غذایی
چندین عامل در پر سود بودن سهام غذایی در ایران اثرگذار است که در زیر به مهم ترین آن ها اشاره می کنیم:
نقش حیاتی صادرات در سودآوری
صادرات همانند یک سوپاپ اطمینان برای شرکت های غذایی عمل میکند، به ویژه زمانی که بازار داخلی در رکود است. شرکتهایی که توانایی صادرات به کشورهای همسایه مانند عراق، افغانستان و کشورهای حوزه خلیج فارس را دارند، درآمد ارزی کسب میکنند. نکته طلایی اینجاست که هزینههای این شرکتها به ریال است اما درآمدشان به دلار یا ارزهای معتبر. این اختلاف پتانسیل باعث جهش سودآوری میشود. علاوه بر این، شرکتهای صادراتمحور از معافیتهای مالیاتی نیز بهرهمند میشوند که مستقیما بر روی سود خالص هر سهم تاثیر مثبت می گذارد.
بیشتر بخوانید: کالاهای پرسود در ۱۴۰۴: خرید و فروش چه کالایی حاشیه سود بالایی دارد؟
شمشیر دو لبه تخصیص ارز دولتی
تخصیص ارز ترجیحی یا نیمایی توسط دولت، یکی از پیچیدهترین متغیرهای این صنعت است. تصور عمومی این است که ارز ارزان به نفع شرکت است، اما واقعیت چیز دیگری است. دریافت ارز دولتی با «قیمتگذاری دستوری» همراه است؛ یعنی دولت به شما ارز ارزان میدهد اما تعیین میکند محصول را به چه قیمتی بفروشید که این امر حاشیه سود را میکشد.
برعکس، حذف ارز دولتی (مانند اتفاقی که در سالهای اخیر افتاد) اگرچه نیاز به سرمایه در گردش را بالا میبرد، اما دست شرکت را برای قیمتگذاری باز میگذارد و اجازه میدهد سودهای واقعی و منطبق با تورم شناسایی کنند.
تاثیر افزایش نرخ دلار
رابطه دلار و سهام غذایی مستقیم اما با تاخیر است. افزایش نرخ دلار باعث گران شدن مواد اولیه وارداتی (مانند روغن خام، دانههای روغنی، پودر کاکائو) و همچنین مواد بستهبندی میشود. در نگاه اول این یک شوک هزینه است، اما شرکتهای قدرتمند بلافاصله این هزینه را با افزایش نرخ فروش جبران میکنند. نکته جذاب ماجرا اینجاست که با افزایش قیمت دلار، ارزش جایگزینی کارخانجات نیز بالا میرود و این موضوع باعث رشد قیمت سهم در تابلو بورس میشود تا ارزش بازار شرکت با ارزش داراییهایش همگرا شود.
تکنولوژیهای بهروز و بسته بندی
تکنولوژی فقط یک آپشن نیست، بلکه عامل بقاست. شرکتهایی که از تکنولوژی های قدیمی استفاده میکنند، ضایعات بالایی دارند و انرژی زیادی هدر می دهند که حاشیه سود را نابود می کند. در مقابل، شرکتهای پیشرو با واردات خطوط تولید مدرن و استفاده از تکنولوژیهای نوین بسته بندی هم هزینههای تولید را کاهش میدهند و هم سهم بازار بیشتری می گیرند. بستهبندی جذاب و بهداشتی، دقیقا همان عاملی است که باعث میشود مشتری حاضر شود پول بیشتری برای یک محصول مشابه پرداخت کند.
در نهایت، چگونه باید وارد سرمایه گذاری در حوزه غذا شویم؟
سرمایه گذاری در سهام غذایی، نه یک قمار هیجانی، بلکه یک استراتژی هوشمندانه برای حفظ ثروت در برابر دیو تورم است. اگرچه این گروه ممکن است در کوتاه مدت سودهای نجومی و عجیب برخی سهام های پروژه ای را نداشته باشد، اما در بلندمدت برآیند مثبت و کم ریسکی را به شما هدیه میدهد.
کلید موفقیت در این بازار، دوری از شایعات تلگرامی و تمرکز بر صورت های مالی، گزارش های تولید و فروش ماهانه و تحلیل متغیرهای کلان اقتصادی است.
این مطلب صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و نباید به عنوان توصیه مالی یا حقوقی تلقی شود.
توجه مهم: محتوای ارائه شده در این مقاله/وبلاگ صرفاً با هدف اطلاعرسانی و آموزشی تولید شده است و به هیچ عنوان نباید به عنوان مشاوره مالی، حقوقی یا سرمایهگذاری شخصی تلقی شود. تمامی اطلاعات بر اساس دادههای موجود در زمان انتشار جمعآوری شدهاند و هرگونه اقدام مالی بر اساس اطلاعات این مقاله، کاملاً بر عهده کاربر است. توصیه اکید میشود قبل از هر تصمیم، با مشاور مالی دارای مجوز مشورت کنید.