اگر تا به حال برای کسی پولی واریز کرده اید و او مدام تماس گرفته و پرسیده «پس کی می شینه به حساب؟»، احتمالا با چالش های سیستم پایا آشنا هستید. در سیستم بانکی ایران، پایا چیست؟ پایا در واقع یک سامانه پایاپای الکترونیکی است که برای مبالغ خرد و متوسط طراحی شده تا بار ترافیکی کارت به کارت را کم کند. اما برخلاف واریز آنی، زمان واریز پایا تابع یک جدول زمانی خاص است. در این مقاله، از سقف پایا تا سیکل پایا را به زبان ساده بررسی می کنیم.
پایا چیست و چرا ایجاد شد؟
اگر بخواهیم خیلی ساده و بدون تکلف اداری بگوییم، پایا چیست؟ این سیستم در واقع نسخه ایرانی سیستمی است که سال ها پیش برای حل یک بحران بزرگ در آمریکا متولد شد. در دهه ۱۹۷۰ میلادی، بانک های آمریکایی با کوهی از چک ها و تراکنش های کاغذی روبرو بودند که پردازش دستی آن ها دیگر غیرممکن شده بود. اینجا بود که سیستمی به نام ACH یا همان اتاق پایاپای الکترونیک وارد میدان شد تا به جای جابه جایی تک تک پول ها، آن ها را در دسته های بزرگ و به صورت خودکار مدیریت کند. در ایران هم با افزایش حجم تبادلات مالی، بانک مرکزی در سال ۱۳۸۵ تصمیم گرفت همین تکنولوژی را بومی سازی کند. نتیجه این شد که سامانه پایا متولد شد تا بار سنگین تراکنش های انبوه (مثل واریز حقوق ها) را از روی دوش سیستم شتاب بردارد.
انتقال پایا چقدر طول میکشه؟ بررسی دقیق تایم های واریز
بزرگترین سوال کاربران این است: انتقال وجه با پایا چقدر طول میکشه؟ یا به زبانی دیگر، پایا چند ساعت طول میکشه؟ واقعیت این است که پول شما در این سیستم بلافاصله جابه جا نمی شود. سیستم بانکی، درخواست های ارسالی را جمع آوری کرده و در ساعت های مشخصی به صورت دسته ای پردازش می کند. بنابراین، پایا چقدر طول میکشه، کاملا بستگی دارد که شما چه ساعتی از شبانه روز دکمه ارسال را بزنید.
اگر درخواست خود را در میانه های یک چرخه پایا ثبت کنید، باید تا شروع سیکل بعدی منتظر بمانید. معمولا پس از شروع هر سیکل، حدود ۱ تا ۲ ساعت زمان لازم است تا بانک مقصد پردازش را تمام کند و پیامک واریز برای طرف مقابل ارسال شود. پس در پاسخ به این که پایا کی به حساب میشینه، باید بگوییم: در نزدیک ترین سیکل کاری بانک مرکزی.

چرا پول به حساب ننشست؟ جستجوی علت واریز نشدن پایا
اگر از زمان ثبت حواله شما بیش از ۲۴ ساعت کاری گذشته و هنوز مبلغی دریافت نکردهاید، احتمالا با یکی از چالشهای رایج بانکی روبرو شدهاید. شایعترین علت واریز نشدن پایا، اشتباه در درج شماره شبا یا مغایرت نام صاحب حساب است که در این صورت پول حداکثر تا ۷۲ ساعت به حساب فرستنده برگشت میخورد. همچنین تلاقی زمان درخواست با روزهای پنجشنبه، جمعه یا تعطیلات رسمی میتواند زمان چرخه پایا را به اولین ساعتهای کاری روز بعد منتقل کند و باعث ایجاد خطای ذهنی در مورد عدم واریز شود.
پایا تا چه ساعتی واریز می شود؟ (ساعت های طلایی تسویه)
اگر برایتان سوال است که پایا تا چه ساعتی واریز میشود، باید با ساعات واریز پایا در روزهای عادی هفته (شنبه تا چهارشنبه) آشنا شوید. بانک مرکزی برای نظم دادن به این حواله ها، چهار زمان مشخص را به عنوان تایم انتقال پایا تعیین کرده است.
جدول ساعات جدید انتقال وجه پایا (روزهای کاری):
| شماره سیکل | زمان پردازش و ارسال به بانک مقصد | وضعیت واریز |
| سیکل اول | حوالی ساعت ۰۳:۴۵ بامداد | مخصوص درخواست های ثبت شده در شب یا روز قبل |
| سیکل دوم | حوالی ساعت ۰۹:۴۵ صبح | واریز تا قبل از ظهر |
| سیکل سوم | حوالی ساعت ۱۲:۴۵ ظهر | آخرین سیکل کاری برای تسویه در همان روز کاری |
| سیکل چهارم | حوالی ساعت ۱۸:۴۵ عصر | معمولا به حساب مقصد می نشیند (بسته به سرعت بانک مقصد) |
وضعیت واریز پایا در روز پنجشنبه کمی متفاوت است. از آنجایی که بانک ها در روز پنجشنبه نیمه وقت هستند، سیکل های پایا کاهش می یابد. طبق مستندات، اگر درخواست شما در پایا روز پنجشنبه قبل از ساعت ۱۲:۴۵ ثبت شود، شانس واریز در همان روز را دارد. اما اگر بعد از این ساعت اقدام کنید، زمان پرداخت پایا به بامداد اولین روز کاری بعد (شنبه) موکول می شود.
جدول زمان بندی پایا در طول هفته:
| نوع روز | وضعیت ثبت درخواست | زمان واریز نهایی |
| شنبه تا چهارشنبه | در ساعات اداری | همان روز به حساب مقصد واریز می شود |
| شنبه تا چهارشنبه | بعد از ساعات اداری | اولین چرخه روز کاری بعد (ساعت ۰۳:۴۵ بامداد) |
| پنجشنبه | قبل از ساعت ۱۲:۴۵ | پردازش و واریز در همان روز پنجشنبه انجام می شود |
| پنجشنبه | بعد از ساعت ۱۲:۴۵ | پردازش در سیکل اول اولین روز کاری بعد |
| جمعه و تعطیلات | هر ساعتی از شبانه روز | پردازش در ساعت ۱۲:۴۵ و واریز در ۰۳:۴۵ اولین روز کاری |
سقف انتقال پایا؛ تا چقدر پول می توانیم با پایا بفرستیم؟
یکی از دلایلی که می پرسیم واریز پایا چیست و چرا از آن استفاده می کنیم، امنیت و سقف بالاتر نسبت به کارت به کارت است. اما سقف پایا هم محدودیت های قانونی خودش را دارد تا از پولشویی جلوگیری شود.
جدول سقف انتقال وجه پایا (روزانه):
| روش ثبت حواله پایا | سقف انتقال وجه (تومان) |
| اینترنت بانک و موبایل بانک | حداکثر ۲۰۰ میلیون تومان در روز و ۱ میلیارد تومان ماهانه |
| مراجعه حضوری به شعبه | حداکثر ۲۰۰ میلیون تومان (به ازای هر حواله) |
| مبالغ بالاتر از ۱۰۰ میلیون | باید از سیستم ساتنا استفاده کنید |
بیشتر بخوانید: بررسی کامل تفاوت ساتنا و پایا
کارمزد پایا چقدره؟ به ازای هر بار پایا چقدر کم می شود؟
وقتی صحبت از انتقال مبالغ بالا می شود، یکی از جذاب ترین ویژگی های پایا، کارمزد بسیار پایین و به صرفه آن است. در واقع شما با هزینه ای کمتر از یک پیامک یا یک کارت به کارت ساده، می توانید تا سقف های میلیونی جابه جایی داشته باشید.
کارمزد حواله پایا تکی؛ به صرفه و اقتصادی
هزینه هر بار استفاده از این سیستم، تنها یک صدم درصد (۰.۰۱%) از کل مبلغی است که جابه جا می کنید. اما نکته جالب تر اینجاست که بانک برای این کارمزد یک «سقف» در نظر گرفته است. یعنی مهم نیست چقدر پول می فرستید، در هر صورت کارمزد شما از ۲۵۰۰ تومان فراتر نخواهد رفت.
برای اینکه بهتر متوجه شوید، بیایید دو مثال بزنیم:
مثال اول: اگر بخواهید ۱۲ میلیون تومان پایا کنید، طبق فرمول (۱۲ میلیون ضربدر ۰.۰۱ درصد)، سهم بانک تنها ۱۲۰۰ تومان می شود.
مثال دوم: اگر بخواهید ۶۰ میلیون تومان پایا کنید، طبق فرمول باید ۶۰۰۰ تومان بپردازید؛ اما چون به سقف کارمزد رسیده اید، بانک فقط همان ۲۵۰۰ تومان را از حساب شما کسر می کند.
کارمزد حواله پایا گروهی؛ مخصوص صاحبان کسب و کار
اگر مدیر یک مجموعه هستید و می خواهید به صورت یکجا برای تعداد زیادی از افراد (مثلاً برای واریز حقوق کارکنان) پول واریز کنید، سیستم پایا باز هم با شما راه می آید.
در واریزهای گروهی، مبلغ تراکنش دیگر ملاک نیست.
به ازای هر نفر که در لیست واریزی شما باشد، تنها ۱۰۰ تومان (۱۰۰۰ ریال) کارمزد پرداخت می کنید.
مثلاً اگر برای ۲۰ نفر از اعضای تیمتان حواله ثبت کنید، کل کارمزدی که از حساب شما کسر می شود فقط ۲۰۰۰ تومان خواهد بود.
بررسی مزایای انتقال وجه پایا
پایا برای زمانی طراحی شده که می خواهید «حرفه ای» و «امن» پول جابه جا کنید. بزرگترین مزیت پایا، کارمزد بسیار ناچیز آن در مقایسه با مبالغ بالایی است که انتقال می دهید. علاوه بر این، امنیت پایا به دلیل استفاده از شماره شبا بسیار بالاتر است.
پایا دقیقا کجا به داد ما می رسد؟
- تسویه حقوق و دستمزد: بهترین ابزار برای واریز گروهی و منظم حقوق کارکنان است.
- پرداخت اجاره بها و اقساط: برای مبالغ ثابتی که ماهانه باید پرداخت کنید، امنیت خاطر ایجاد می کند.
- خریدهای نیمه سنگین: زمانی که مبلغ از سقف کارت به کارت بیشتر است، تا سقف انتقال پایا کار شما را راه می اندازد.
- تسویه حساب های تجاری: یک سند معتبر بانکی با شماره پیگیری دقیق در اختیارتان می گذارد.
مقایسه سریع روش های انتقال وجه
| ویژگی | سامانه پایا | سامانه ساتنا | سامانه پل (پرداخت لحظهای) |
| سرعت واریز | غیر آنی (در چرخههای زمانی مشخص) | سریع (معمولاً بین ۲۰ تا ۴۵ دقیقه) | آنی و لحظهای (مشابه کارتبهکارت) |
| سقف انتقال (غیرحضوری) | ۲۰۰ میلیون تومان در روز | ۲۰۰ میلیون تومان در روز | حداکثر ۵۰ میلیون تومان در روز |
| حداقل مبلغ انتقال | ندارد (مناسب برای هر مبلغی) | معمولاً بالای ۵۰ میلیون تومان | ندارد (مناسب برای مبالغ خرد) |
| زمان فعالیت | تمام وقت (واریز فقط در روز کاری) | فقط در ساعات اداری بانکها | ۷ روز هفته / ۲۴ ساعته |
| شناسه مورد نیاز | شماره شبا (۲۴ رقمی) | شماره شبا (۲۴ رقمی) | شماره شبا (۲۴ رقمی) |
| کارمزد | ۰.۰۱٪ مبلغ (تا سقف ۲۵۰۰ تومان) | ۰.۰۲٪ مبلغ (تا سقف ۲۸۰۰۰ تومان) | ۰.۰۲٪ مبلغ (حداقل ۵۰۰ و حداکثر ۵۰۰۰ تومان) |
| بهترین کاربرد | واریز حقوق، اجاره و اقساط | خریدهای سنگین (ملک، خودرو) | واریزهای فوری و شبانه تا ۵۰ میلیون |
پیگیری انتقال وجه پایا و علت واریز نشدن آن
گاهی پیش می آید که شخصی به شما می گوید: «از پایا برام پول واریز شده» اما خبری از پول نیست. در این شرایط، اولین چیزی که باید چک کنید ساعات تسویه پایا است.
اگر انتقال بعد از ساعت ۱۹ عصر ثبت شده باشد، پول قطعا صبح زود روز بعد به حساب می آید.
نحوه استعلام و پیگیری پایا
- کد پیگیری: هر سیکل پایا یک شماره پیگیری اختصاصی دارد. آن را از فرستنده بگیرید.
- استعلام بانکی: به وب سایت یا اپلیکیشن بانک خود بروید و در بخش پیگیری انتقال وجه پایا، وضعیت را چک کنید.
- علت واریز نشدن پایا: اگر حداکثر زمان انتقال پایا (یعنی ۲۴ ساعت کاری) گذشت و پول نیامد، احتمالا اشتباهی در شماره شبا رخ داده است. در این صورت پول به حساب فرستنده برگشت می خورد.
- تداخل با تعطیلات: همیشه یادتان باشد که در روزهای تعطیل، زمان واریز پایا متوقف می شود و فقط در اولین روز کاری بعد پردازش صورت می گیرد.
در نهایت فراموش کنید که؛
پایا چیست؟ پایا مثل همان قطار وقت شناسی است که شاید به سرعت کارت به کارت نرسد، اما وقتی پای جابه جایی مبالغ سنگین و امنیت دارایی در میان باشد، مطمئن ترین ریل بانکی است. کافی است بازی با سیکل های پایا را یاد بگیرید و کار را به دقایق پایانی روز یا ساعات تعطیلی نسپارید.
این مطلب صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و نباید به عنوان توصیه مالی یا حقوقی تلقی شود.
توجه مهم: محتوای ارائه شده در این مقاله/وبلاگ صرفاً با هدف اطلاعرسانی و آموزشی تولید شده است و به هیچ عنوان نباید به عنوان مشاوره مالی، حقوقی یا سرمایهگذاری شخصی تلقی شود. تمامی اطلاعات بر اساس دادههای موجود در زمان انتشار جمعآوری شدهاند و هرگونه اقدام مالی بر اساس اطلاعات این مقاله، کاملاً بر عهده کاربر است. توصیه اکید میشود قبل از هر تصمیم، با مشاور مالی دارای مجوز مشورت کنید.
