در روزهای پایانی هر سال، یکی از مهم ترین دغدغه های خانوارهای حقوق بگیر، میزان دریافتی عیدی و سنوات است. با اینکه مسلما این مبلغ چندان قرار نیست نجات بخشمان باشد، اما میتواند یک دلگرمی و شادابی لحظهای را برای فرد و خانوادهاش فراهم کند.
در این مقاله درباره عیدی و سنوات ۱۴۰۴ صحبت می کنیم؛ اینکه مبنای قانونی آن چیست، چگونه محاسبه می شود، چه تفاوتی با پاداش پایان سال دارد و آیا مشمول بیمه و مالیات می شود یا خیر. تلاش کرده ام با تکیه بر قانون کار و توضیحات منابع تخصصی حوزه حقوق و دستمزد، تصویر دقیقی ارائه دهم تا بدانید دقیقا چه مبلغی، با چه فرمولی و در چه زمانی باید دریافت کنید.
از عیدی و سنوات چه می دانیم؟
عیدی در ادبیات حقوق و دستمزد، پاداشی است که بر اساس قانون کار به کارگران مشمول این قانون پرداخت می شود و مبنای آن حداقل دو برابر آخرین مزد ماهانه است، مشروط بر آنکه از سقف سه برابر حداقل مزد مصوب همان سال تجاوز نکند. به بیان ساده تر، قانونگذار برای جلوگیری از شکاف شدید پرداختی ها، کف و سقف مشخصی تعیین کرده است.
سنوات یا مزایای پایان کار نیز وجهی است که بابت هر سال سابقه کار، معادل یک ماه آخرین حقوق به کارگر تعلق می گیرد. این دو عنوان اگرچه معمولا همزمان پرداخت می شوند، اما ماهیت حقوقی متفاوتی دارند.
عیدی و سنوات به چه کسانی تعلق میگیرد؟
بر اساس قانون کار، عیدی به تمام کارگران اعم از رسمی، قراردادی، ساعتی یا پاره وقت تعلق می گیرد، به شرط آنکه رابطه کارگری و کارفرمایی برقرار باشد. حتی اگر کارگر کمتر از یک سال سابقه داشته باشد، عیدی به نسبت ایام کارکرد محاسبه می شود.
سنوات نیز به ازای هر سال سابقه، یک ماه آخرین مزد است و در صورت خاتمه قرارداد یا پایان همکاری، باید تسویه شود. در قراردادهای موقت، کارفرما مکلف است در پایان هر قرارداد، سنوات همان دوره را بپردازد، حتی اگر قرارداد تمدید شود و همکاری ادامه یابد. بعلاوه عیدی ۱۴۰۴ کارکنان و بازنشستگان یکدست شده که خبر از یکسان سازی شرایط برای همه اقشار دارد.
مبلغ عیدی و سنوات ۱۴۰۴ چقدر است؟
عیدی و سنوات کارگران مشمول قانون کار
مبنای محاسبه عیدی کارگران در سال ۱۴۰۴، حداقل مزد مصوب شورای عالی کار برای همان سال است. فرمول کلی چنین است: حداقل عیدی برابر دو برابر حداقل مزد ماهانه و حداکثر آن سه برابر حداقل مزد ماهانه است. میزان کارکرد فرد در آن سال، رابطه مستقیمی به عیدی اش خواهد داشت. پس کافی است که حداقل دستمزد روزانه در سال جاری را محاسبه کنیم تا حداقل و حداکثر عیدی که به کارگران تعلق میگیرد محاسبه شود.
حداقل میزان عیدی سال ۱۴۰۴ معادل دوبرابر حداقل حقوق ماهانه مصوب بوده و ۲۰.۷۸۱.۹۳۶ تومان خواهد بود. حداکثر میزان عیدی سال ۱۴۰۴ هم سه برابر حداقل حقوق مصوب سال بوده و ۳۱.۱۷۲.۹۰۴ تومان در نظر گرفته میشود.
بیشتر بخوانید: وام بازنشستگان تأمین اجتماعی ۱۴۰۵
عیدی کارمندان دولت
کارمندان دولت مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری هستند و عیدی آن ها بر اساس مصوبه هیات وزیران تعیین می شود، نه فرمول دو و سه برابر حداقل مزد. هر سال در بهمن ماه، مبلغ مشخصی به عنوان عیدی کارمندان اعلام می شود که برای همه کارکنان مشمول به صورت عدد ثابت پرداخت می گردد و برای عائله مندی و فرزند نیز مبلغی اضافه می شود
در ۲۵ بهمن ماه سال ۱۴۰۳، مبلغ ۱۰ میلیون تومان به شکل ثابت و یکسان برای کارکنان دولت تعیین شده و قرار شد که همراه با حقوق بهمن ماه (بین روزهای ۲۸ بهمن تا اوایل اسفند) واریز شد. بنابراین برخلاف کارگران، میزان عیدی کارمندان دولت وابسته به حقوق پایه آن ها نیست، بلکه تابع تصمیم دولت در لایحه بودجه و تصویب نهایی هیات وزیران است.
نحوه محاسبه میزان عیدی کارگران
حداقل و حداکثر عیدی و پاداش سال ۱۴۰۴ کارگران، با فرض اینکه کل ۱۲ ماه سال فعال بودهاند محاسبه شده است. اما اگر کارگردی کارکردی کمتر از ۱۲ ماه داشت چه؟ در این هنگام فرمول بسیار سادهای وجود دارد:
عیدی کارگران = حقوق ماهانه * تعداد ماه های کاری / ۱۲
به عبارتی دیگر؛ اگر حداقل دستمزد روزانه ۳۴۶.۳۶۵ تومان باشد، عیدی کارگران در سال ۱۴۰۴ به این شکل محاسبه میشود:
(تعداد روزهای کارکرد * مزد روزانه) * (۳۶۵/۶۰)
در نظر داشته باشید که بر اساس قوانین، مبلغ پرداختی برای هر ماه نباید از یک دوازدهم سقف تعیین شده از ماده واحده قانون بیشتر باشد. بد نیست که نگاهی به فرمول محاسبه حداقل و حداکثر عیدی برای سال ۱۴۰۴ با توجه به قانون تعریف شده هم بیندازیم:
حداقل دستمزد روزانه * ۶۰ =حداقل عیدی سال ۱۴۰۴
حداقل دستمزد روزانه * ۹۰ =حداکثر عیدی سال ۱۴۰۴
زمان پرداخت عیدی و پاداش سال ۱۴۰۴
بر اساس رویه رایج و الزامات قانون کار، عیدی باید تا پایان سال و پیش از پایان اسفند ماه پرداخت شود تا کارگر بتواند از آن برای هزینه های نوروز استفاده کند. بسیاری از کارفرمایان پرداخت را در بهمن یا اوایل اسفند انجام می دهند. در بخش دولتی نیز عیدی در نیمه دوم بهمن ماه واریز می شود.
تاخیر در پرداخت عیدی کارگران می تواند تخلف محسوب شود و کارگر حق دارد از طریق اداره کار پیگیری کند. بنابراین زمان پرداخت نه یک امتیاز اختیاری، بلکه بخشی از تعهدات کارفرما در چارچوب قانون است.
منظور از پاداش پایان سال چیست؟
پاداش پایان سال مفهومی عام تر از عیدی دارد و می تواند شامل هرگونه پرداخت تشویقی باشد که کارفرما علاوه بر الزامات قانونی به کارکنان اعطا می کند. در بسیاری از شرکت ها، به ویژه شرکت های خصوصی بزرگ، علاوه بر عیدی قانونی، مبلغی تحت عنوان پاداش عملکرد یا پاداش بهره وری پرداخت می شود که مبنای آن سودآوری شرکت یا ارزیابی عملکرد فردی است.
این پرداخت ها الزاما در قانون کار تعریف نشده اند و تابع آیین نامه های داخلی شرکت یا توافقات قراردادی هستند. به بیان دقیق تر، عیدی یک تکلیف قانونی است، اما پاداش پایان سال می تواند یک سیاست انگیزشی باشد. در برخی سازمان ها این دو عنوان در فیش حقوقی به صورت جداگانه درج می شوند و در برخی دیگر، مجموع آن ها تحت عنوان پاداش سالانه دیده می شود.
از منظر حسابداری، پاداش عملکرد ممکن است به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی ثبت شود، اما الزاما مشمول همان سقف و کف عیدی قانونی نیست و انعطاف بیشتری برای کارفرما دارد.
بیشتر بخوانید: جدول حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی ۱۴۰۵
تحلیل تفاوت عیدی و پاداش آخر سال
تفاوت اصلی عیدی و پاداش در ماهیت حقوقی آن هاست. عیدی بر اساس قانون کار تعریف شده و حداقل و حداکثر آن مشخص است، در حالی که پاداش می تواند کاملا توافقی باشد و به سیاست های منابع انسانی هر شرکت بستگی داشته باشد. از نظر کارگر، عیدی یک حق قطعی و قابل مطالبه است، اما پاداش ممکن است مشروط به تحقق اهداف، سود شرکت یا ارزیابی عملکرد باشد.
بنابراین برنامه ریزی مالی خانوار نباید بر مبنای پاداش های غیر قطعی انجام شود. از منظر مالی نیز عیدی عددی قابل پیش بینی است، زیرا به حداقل مزد سال وابسته است. اما پاداش پایان سال می تواند متغیر و حتی در برخی سال ها صفر باشد. در شرایط رکود یا کاهش سودآوری، شرکت ها ممکن است پاداش را کاهش دهند یا حذف کنند، در حالی که عیدی قانونی همچنان باید پرداخت شود.
این تفاوت برای مدیریت ریسک درآمدی خانوار اهمیت زیادی دارد و در بودجه بندی پایان سال باید مورد توجه قرار گیرد.
عیدی و سنوات شامل مالیات می شود؟
براساس قانون اعلام شده توسط سازمان امور مالیاتی کشور، هرگونه حقوق تا ۲۴ میلیون تومان از پرداخت مالیات معاف میشود. این بدانی معنی است که عیدی ۱۰ میلیون تومانی کارمندان دولت از پرداخت مالیات معاف می شود. کارگران هم در صورتی که عیدی دریافتی شان از ۲۴ میلیون بیشتر باشد، تنها آن مبلغ اضافه شامل پرداخت ۱۰ درصد مالیات خواهد شد.
بهطور مثال، فرض کنی ۲۷ میلیون تومان عیدی دریافت کرده اید. در این صورت ۲۴ میلیون تومان آن از مالیات معاف بوده و برای ۳ میلیون تومان مابقی باید ۳۰۰ هزار تومان مالیات پرداخت کنید. یعنی در مجموع ۲۶ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان دریافت خواهید کرد:
مشمول مالیات: ۳.۰۰۰.۰۰۰ تومان (۲۴.۰۰۰.۰۰۰ – ۲۷.۰۰۰.۰۰۰)
مبلغ مالیات تعلق گرفته: ۳۰۰ هزار تومان (۳.۰۰۰.۰۰۰*۱۰%)
بیشتر بخوانید: کارت رفاهی ۵۰۰ میلیونی بانک رفاه
در نهایت؛ عیدی و سنوات سال چقدر است و کی پرداخت میشود؟
عیدی و سنوات ۱۴۰۴ برای بسیاری از خانواده ها یک ابزار مهم در مدیریت فشار هزینه های پایان سال است، اما این دریافتی زمانی مفید خواهد بود که با شناخت دقیق فرمول محاسبه، زمان پرداخت و تفاوت آن با پاداش پایان سال برنامه ریزی شود. طبق قوانین امسال، کارمندان دولت ۱۰ میلیون تومان و کارگرانی که کل سال فعال بوده اند، حداقل ۲۰.۷۸۱.۹۳۶ و حداکثر ۳۱.۱۷۲.۹۰۴ تومان عیدی دریافت خواهند کرد.
عیدی یک حق قانونی با سقف و کف مشخص است، سنوات پشتوانه سابقه کاری شماست و پاداش می تواند یک امتیاز اضافی باشد. اگر اعداد و قواعد را بدانید، می توانید تصمیم های مالی آگاهانه تری بگیرید و از این فرصت نقدینگی بهترین استفاده را داشته باشید.
این مطلب صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و نباید به عنوان توصیه مالی یا حقوقی تلقی شود.
توجه مهم: محتوای ارائه شده در این مقاله/وبلاگ صرفاً با هدف اطلاعرسانی و آموزشی تولید شده است و به هیچ عنوان نباید به عنوان مشاوره مالی، حقوقی یا سرمایهگذاری شخصی تلقی شود. تمامی اطلاعات بر اساس دادههای موجود در زمان انتشار جمعآوری شدهاند و هرگونه اقدام مالی بر اساس اطلاعات این مقاله، کاملاً بر عهده کاربر است. توصیه اکید میشود قبل از هر تصمیم، با مشاور مالی دارای مجوز مشورت کنید.